يۇقىرى دەرىجىدە پىششىقلاپ ئىشلەنگەن يېمەكلىكلەرنى ئىستېمال قىلىش تۈز ئۈچەي راكى بىلەن مۇناسىۋەتلىك بولماسلىقى مۇمكىن

يېڭى بىر تەتقىقاتقا ئاساسلانغاندا، يۇقىرى دەرىجىدە پىششىقلاپ ئىشلەنگەن يېمەكلىكلەر بىر تۈركۈم سۈپىتىدە تۈز ئۈچەي راكىغا گىرىپتار بولۇش خەۋپىنى ئاشۇرۇۋەتمەيدىكەن.
دۆلەتلىك راك تەتقىقات ئورنى (NCI) نىڭ تەتقىقاتچىلىرى ئۆزلىرى تەكشۈرگەن 400 مىڭدىن ئارتۇق قۇرامىغا يەتكەن كىشى ئارىسىدا، يۇقىرى دەرىجىدە پىششىقلاپ ئىشلەنگەن يېمەكلىكلەرنى ئومۇمىي جەھەتتىن ئىستېمال قىلىش بىلەن تۈز ئۈچەي راكىنىڭ ئوتتۇرىغا چىقىش نىسبىتى ئوتتۇرىسىدا ھېچقانداق باغلىنىش تاپالمىغانلىقىنى مەلۇم قىلدى.
تەتقىقاتچىلارنىڭ بىلدۈرۈشىچە، ئامېرىكادا قۇرامىغا يەتكەنلەر ئېرىشىدىغان ئېنېرگىيەنىڭ يېرىمىدىن كۆپرەكى ھازىر يۇقىرى دەرىجىدە پىششىقلاپ ئىشلەنگەن يېمەكلىكلەردىن كېلىدىغان بولغاچقا، بۇ بايقاشلار ئىنتايىن مۇھىم ئەھمىيەتكە ئىگە ئىكەن. ئۇلار تەتقىقات نەتىجىسىنى 15-ئۆكتەبىر كۈنى «PLOS مېدىتسىنا» (PLOS Medicine) ژۇرنىلىدا ئېلان قىلدى.
بۇ تەتقىقات يېقىنقى مەزگىللەردە يۇقىرى دەرىجىدە پىششىقلاپ ئىشلەنگەن يېمەكلىكلەرنى يۈرەك كېسىلى، 2-تىپلىق دىئابېت ۋە سەمىزلىك خەۋپىنىڭ ئېشىشى بىلەن باغلىغان بىر قاتار تەتقىقاتلار ئوتتۇرىغا چىققان بىر پەيتتە ئېلان قىلىندى.
شۇنداقتىمۇ، تۈز ئۈچەي راكى بىلەن يۇقىرى دەرىجىدە پىششىقلاپ ئىشلەنگەن يېمەكلىكلەر ئوتتۇرىسىدىكى باغلىنىش بۇرۇندىن تارتىپ ئانچە ئېنىق ئەمەس ئىدى.
2025-يىللىق بىر تەتقىقاتتا، يۇقىرى دەرىجىدە پىششىقلاپ ئىشلەنگەن يېمەكلىكلەرنىڭ 50 ياشتىن تۆۋەن ئاياللاردا تۈز ئۈچەي راكى خەۋپىنى ئاشۇرۇۋېتىشى مۇمكىنلىكى قەيت قىلىنغان.
2022-يىللىق يەنە بىر تەتقىقاتتا بولسا، يۇقىرى دەرىجىدە پىششىقلاپ ئىشلەنگەن يېمەكلىكلەرنى كۆپ ئىستېمال قىلغان ئەرلەردە تۈز ئۈچەي راكىغا گىرىپتار بولۇش خەۋپىنىڭ يۇقىرى بولىدىغانلىقى بايقالغان.
دۆلەتلىك راك تەتقىقات ئورنىنىڭ ئالىملىرى يېڭى تەتقىقاتىدا، يۇقىرى دەرىجىدە پىششىقلاپ ئىشلەنگەن مەھسۇلاتلارنىڭ ئىنتايىن كەڭ دائىرىدىكى يېمەكلىكلەرگە ۋەكىللىك قىلىدىغانلىقىنى ئەسكەرتتى.
ئۇلار تەتقىقاتقا قاتناشقۇچىلار ئارىسىدا كۆپ دانلىق زىرائەتلەر ۋە سۈت مەھسۇلاتلىرى قاتارلىق يېمەكلىكلەرنىڭ تۈز ئۈچەي راكى خەۋپىنىڭ تۆۋەنلىشى بىلەن مۇناسىۋەتلىك ئىكەنلىكىنى، ئەمما پىششىقلاپ ئىشلەنگەن گۆش مەھسۇلاتلىرىنىڭ خەۋپنىڭ ئېشىشى بىلەن مۇناسىۋەتلىك ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىپ ئۆتتى.
دۆلەتلىك راك تەتقىقات ئورنىنىڭ سابىق تەتقىقاتچىسى، دوكتور ئېرىككا لوفتفىلىد (Erikka Loftfield) بىر خەۋەر ئېلان قىلىش يىغىنىدا مۇنداق دېدى: «بىز يۇقىرى دەرىجىدە پىششىقلاپ ئىشلەنگەن يېمەكلىكلەرنى ئومۇمىي جەھەتتىن ئىستېمال قىلىش بىلەن تۈز ئۈچەي راكىنىڭ ئوتتۇرىغا چىقىش نىسبىتى ئوتتۇرىسىدا بىر باغلىنىش كۆرمىدۇق. ئەمما يېمەكلىك تۈرلىرىنى يۇقىرى دەرىجىدە پىششىقلاپ ئىشلەنگەن ياكى ئىشلەنمىگەنلىكى بويىچە، مەسىلەن كۆپ دانلىق زىرائەتلەر، سۈت مەھسۇلاتلىرى ۋە گۆش دەپ ئايرىپ قارىغىنىمىزدا، بۇ باغلىنىشلارنىڭ ھازىرقى تۈز ئۈچەي راكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش يېمەك-ئىچمەك كۆرسەتمىلىرى بىلەن ماس كېلىدىغانلىقىنى بايقىدۇق.»
مەزكۇر تەتقىقاتقا قاتناشمىغان مۇتەخەسسىسلەر «ھەلسلاين» (Healthline) غا بىلدۈرۈشىچە، دۆلەتلىك راك تەتقىقات ئورنى ئالىملىرىنىڭ يۆنىلىشى توغرا بولۇشى مۇمكىن ئىكەن.
ئامېرىكا راك جەمئىيىتىنىڭ نوپۇس ئىلمى بويىچە يۇقىرى دەرىجىلىك باش ئالىمى، دوكتور مارىسسا شامس-ۋايت (Marissa Shams-White) مۇنداق دېدى: «بۇ تەتقىقاتتا يۇقىرى دەرىجىدە پىششىقلاپ ئىشلەنگەن يېمەكلىكلەرنى ئومۇمىي جەھەتتىن ئىستېمال قىلىشنىڭ تۈز ئۈچەي راكى خەۋپى بىلەن مۇناسىۋەتلىك ئىكەنلىكى بايقالمىغان بولسىمۇ، ئەمما بۇ نەتىجىلەر يېمەكلىكلەرنى پەقەت پىششىقلاپ ئىشلەش دەرىجىسىگە قاراپلا تۈرگە ئايرىشنىڭ مەسىلىنىڭ ھەممىسىنى چۈشەندۈرۈپ بېرەلمەيدىغانلىقىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ.»
ئۇ يەنە مۇنداق دېگەنلەرنى سۆزلىرىگە ئىلاۋە قىلدى: «يۇقىرى دەرىجىدە پىششىقلاپ ئىشلەنگەن يېمەكلىكلەرنى تەتقىق قىلىشتىكى قىيىنچىلىقلارنىڭ بىرى شۇكى، بۇ كاتېگورىيە ئىنتايىن كەڭ دائىرىدىكى يېمەكلىك ۋە ئىچىملىكلەرنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ، بىز ئۇلارنىڭ ھەممىسىنىڭ تۈز ئۈچەي راكى خەۋپى بىلەن ئوخشاش ئۇسۇلدا مۇناسىۋەتلىك ياكى ئەمەسلىكىنى تېخى بىلمەيمىز.»
كالىفورنىيەدىكى لۇڭ بىچ تېببىي مەركىزى مېمورىيال كېيەر تود راك تەتقىقات ئورنىنىڭ تۈز ئۈچەي، مەقەت ۋە ئارقى تەرەپنىڭ ياخشى سۈپەتلىك ھەم يامان سۈپەتلىك كېسەللىكلىرى بويىچە مۇتەخەسسىسى، تۈز ئۈچەي تاشقى كېسەللىكلەر دوختۇرى كېتان تەنكى (Ketan Thanki) بۇ قاراشقا قوشۇلدى.
ئۇ مۇنداق دېدى: «بىر يېمەكلىكنىڭ يۇقىرى دەرىجىدە پىششىقلاپ ئىشلەنگەن بولۇشىلا، ئۇنىڭ ئۆزلۈكىدىن سىزگە زىيانلىق ياكى پايدىلىق ئىكەنلىكىدىن دېرەك بەرمەيدۇ. يېمەكلىكنىڭ مەنبەسى ھەمدە تەمىنى ياخشىلاش ئۈچۈن قوشۇلغان ساقلاش ماددىلىرى، تەم تەڭشىگۈچلەر، شېكەر ۋە پىگمېنتلار قاتارلىق خىمىيەۋى ماددىلار راك خەۋپىنى ئاشۇرۇشتا بەلكىم تېخىمۇ چوڭ رول ئوينىشى مۇمكىن.»
«بىر پۈتۈن دانلىق زىرائەتتىن ياسالغان ناشتىلىق ۋە خوتدوگ (hot dog) ئىككىلىسى دەرىجىدىن تاشقىرى پىششىقلاپ ئىشلەنگەن يېمەكلىك، ئەمما ئۇلار خەتەرنى قارىمۇقارشى يۆنىلىشكە ئىتتىرىدۇ» دەپ كۆرسەتتى تانكى.
دۆلەتلىك راك تەتقىقات ئورنىنىڭ تەتقىقاتچىلىرى ئۆزلىرىنىڭ تەتقىقاتىدا، 1995-يىلىدىن 1996-يىلىغىچە بولغان ئارىلىقتا NIH-AARP يېمەك-ئىچمەك ۋە ساغلاملىق تەتقىقاتىغا قاتناشقان 50 ياشتىن 71 ياشقىچە بولغان 461 مىڭ 682 قۇرامىغا يەتكەن كىشىنىڭ سانلىق مەلۇماتلىرىنى تەھلىل قىلغان.
قاتناشقۇچىلار يېمەكلىك چاستوتىسى سوئال جەدۋىلىدىن پايدىلىنىپ يېمەك-ئىچمەك ئادەتلىرىنى خاتىرىلىگەن. تەتقىقاتچىلار ئاندىن بۇ سانلىق مەلۇماتلاردىن پايدىلىنىپ ھەر بىر كىشىنىڭ دەرىجىدىن تاشقىرى پىششىقلاپ ئىشلەنگەن يېمەكلىكلەرنى قوبۇل قىلىش مىقدارىنى مۆلچەرلىگەن. قاتناشقۇچىلار ئارىسىدا دەرىجىدىن تاشقىرى پىششىقلاپ ئىشلەنگەن يېمەكلىكلەرنى ئىستېمال قىلىشنىڭ ئوتتۇرىچە قىممىتى كۈندىلىك ئوتتۇرىچە يېمەكلىك مىقدارىنىڭ %43 نى ئىگىلىگەن.
قاتناشقۇچىلار ئاندىن 2018-يىلىغىچە، ئوتتۇرىچە ھېسابتا تەخمىنەن 19 يىل بويىچە كۆزىتىلگەن. ئالىملار بۇ مەزگىلدە 10 مىڭ 75 تۈز ئۈچەي بەز راكى (colorectal adenocarcinoma) كېسىلىگە دىياگنوز قويۇلغانلىقىنى مەلۇم قىلغان.
تەتقىقاتچىلار دەرىجىدىن تاشقىرى پىششىقلاپ ئىشلەنگەن يېمەكلىكلەرنى ئومۇمىي جەھەتتىن قوبۇل قىلىش بىلەن تۈز ئۈچەي راكىنىڭ يۈز بېرىش نىسبىتى ئوتتۇرىسىدا ھېچقانداق باغلىنىش يوقلىقىنى دوكلات قىلغان.
ئەمما، ئۇلار ئۆزلىرىنىڭ بايقاشلىرىنىڭ يېمەكلىك تۈرىگە قاراپ پەرقلىنىدىغانلىقىنى ئېيتقان. دەرىجىدىن تاشقىرى پىششىقلاپ ئىشلەنگەن يېمەكلىك مەنبەلىرىدىن كەلگەن پۈتۈن دانلىق زىرائەتلەر، تالا، سۈت مەھسۇلاتلىرى ۋە كالتسىينى كۆپ قوبۇل قىلىش تۈز ئۈچەي راكىنىڭ تۆۋەنرەك يۈز بېرىش نىسبىتى بىلەن مۇناسىۋەتلىك بولغان بولسا، دەرىجىدىن تاشقىرى پىششىقلاپ ئىشلەنگەن مەنبەلەردىن كەلگەن گۆشنىڭ يۈز بېرىش نىسبىتىنىڭ يۇقىرى بولۇشى بىلەن مۇناسىۋەتلىك ئىكەنلىكى ئېنىقلانغان.
تەتقىقاتچىلار يەنە دەرىجىدىن تاشقىرى پىششىقلاپ ئىشلەنگەن يېمەكلىكلەرنىڭ ئېغىرلىقىنىڭ %10 نى ئەڭ تۆۋەن دەرىجىدە پىششىقلاپ ئىشلەنگەن يېمەكلىكلەر بىلەن ئالماشتۇرۇشنىڭ تۈز ئۈچەي راكى يۈز بېرىش نىسبىتىنى %2 تۆۋەنلىتىش بىلەن مۇناسىۋەتلىك ئىكەنلىكىنى بايقىغان.
تەتقىقاتچىلار ئۆزلىرىنىڭ تەتقىقاتىدىكى چەكلىمىلەرنى ئېتىراپ قىلغان.
ئۇلار قاتناشقۇچىلارنىڭ ئاساسلىقى ياشانغان، ئاق تەنلىك ئامېرىكىلىقلار ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىپ ئۆتكەن. بۇنىڭدىن باشقا، دەرىجىدىن تاشقىرى پىششىقلاپ ئىشلەنگەن يېمەكلىكلەرنى قوبۇل قىلىش مىقدارى تەتقىقات مەزگىلىنىڭ بېشىدا پەقەت بىرلا قېتىم ئۆلچەنگەن، شۇڭا بۇ بايقاشلار يېمەك-ئىچمەك ئادىتىدىكى ئۆزگىرىشلەرنى ياكى دەرىجىدىن تاشقىرى پىششىقلاپ ئىشلەنگەن يېمەكلىكلەرنىڭ بارغانسېرى كۆپىيىشىنى كۆزدە تۇتالمايدۇ.
شۇنداقتىمۇ، كالىفورنىيەدىكى مېمورىيال-كېيىر ئورەنج كوست تېببىي مەركىزىنىڭ ئاشقازان-ئۈچەي كېسەللىكلىرى مۇتەخەسسىسى، مەزكۇر تەتقىقاتقا قاتناشمىغان دوكتور ئاشكان فارھادى بۇ نەتىجىلەرنىڭ «ناھايىتى قىزىقارلىق» ئىكەنلىكىنى ئېيتقان.
ئۇ خېلتلاينغا: «دەرىجىدىن تاشقىرى پىششىقلاپ ئىشلەنگەن يېمەكلىكلەرنىڭ ئېنىقلىمىسى بەك كەڭ. سىزنىڭ قايسى تۈردىكى دەرىجىدىن تاشقىرى پىششىقلاپ ئىشلەنگەن يېمەكلىكلەرنى دەۋاتقانلىقىڭىزنى ئايرىپ كۆرسىتىش ئىنتايىن مۇھىم» دېگەن.
فارھادى سۆزىگە قوشۇپ: «سىز پەقەت بىر يېمەكلىكنىڭ دەرىجىدىن تاشقىرى پىششىقلاپ ئىشلەنگەن دەپ بېكىتىلگەنلىكىگە قاراپلا ئىش كۆرمەسلىكىڭىز كېرەك. بەلكى سىز تەركىب بەلگىسىدە نېمە بارلىقىغا قارىشىڭىز كېرەك» دېگەن.
شەمس-ۋايت مۇشۇنىڭغا ئوخشاش بىر خىل قاراشنى ئوتتۇرىغا قويغان. ئۇ خېلتلاينغا: «يېمەك-ئىچمەككە كەلسەك، ئومۇمىي جەھەتتىن ساغلام بولغان يېمەك-ئىچمەك ئەندىزىسىگە ئەمەل قىلىش مۇھىم. ھەر خىل مېۋە-چىۋە، كۆكتات ۋە پۈتۈن دانلىق زىرائەتلەرنى تەكىتلەش، شۇنداقلا قىزىل گۆش، پىششىقلاپ ئىشلەنگەن گۆش، شېكەر قوشۇلغان ئىچىملىكلەر، دەرىجىدىن تاشقىرى پىششىقلاپ ئىشلەنگەن يېمەكلىكلەر ۋە پىششىق دانلىق زىرائەت مەھسۇلاتلىرىنى چەكلەش كېرەك» دېگەن.
تانكى سۆزىگە قوشۇپ: «تالا ۋە پۈتۈن دانلىق زىرائەتلەر، سۈت مەھسۇلاتلىرى ۋە كالتسىي مول بولغان يېمەكلىكلەرنى ئىستېمال قىلىش، شۇنداقلا پىششىقلاپ ئىشلەنگەن گۆش، قىزىل گۆش ۋە ئىسپىرتلىق ئىچىملىكلەرنى چەكلەش راكقا گىرىپتار بولۇش خەۋپىڭىزنى ھەقىقىي تۈردە تۆۋەنلىتىدۇ» دېگەن.
ئامېرىكا راك جەمئىيىتىنىڭ مۆلچەرلىشىچە، 2026-يىلى ئامېرىكادا تەخمىنەن 108 مىڭ يېڭى يوغان ئۈچەي راكى (colon cancer) ۋە 50 مىڭغا يېقىن يېڭى تۈز ئۈچەي راكى (rectal cancer) كېسىلى كۆرۈلىدىكەن.
يۈز بېرىش نىسبىتى ئەرلەردە ئاياللارغا قارىغاندا سەل يۇقىرى ئىكەن.
مەزكۇر تەشكىلاتنىڭ دوكلاتىغا ئاساسلانغاندا، ئامېرىكادىكى تۈز ئۈچەي راكىغا گىرىپتار بولۇش نىسبىتى 1980-يىللارنىڭ ئوتتۇرىلىرىدىن باشلاپ تۆۋەنلىگەن، ئەمما بۇ تۆۋەنلەشنىڭ كۆپ قىسمى ياشانغانلار ئارىسىدا كۆرۈلگەن.
50 ياشتىن تۆۋەن كىشىلەر ئارىسىدىكى كېسەللىككە گىرىپتار بولۇش نىسبىتى 2013-يىلىدىن 2022-يىلىغىچە بولغان ئارىلىقتا تەخمىنەن %3 ئاشقان. تۈز ئۈچەي راكى ھازىر ئامېرىكادىكى 50 ياشتىن تۆۋەن قۇرامىغا يەتكەنلەر ئارىسىدا راك سەۋەبىدىن ئۆلۈپ كېتىشنىڭ ئاساسلىق سەۋەبىگە ئايلانغان.
تۈز ئۈچەي راكى توم ئۈچەيدىكى ھۈجەيرىلەرنىڭ كونترولسىز كۆپىيىشىدىن كېلىپ چىقىدۇ. كېسەللىك مىساللىرىنىڭ تەخمىنەن %70 ي توم ئۈچەيدە باشلىنىدۇ.
تۈز ئۈچەي راكىنىڭ بىر قاتار ئالامەتلىرى بار. ئۇلارنىڭ ئىچىدىكى كۆپ كۆرۈلىدىغانلىرى تۆۋەندىكىلەرنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ:
يېمەك-ئىچمەك ئادىتى تۈز ئۈچەي راكىغا گىرىپتار بولۇشنىڭ خەتەرلىك ئامىللىرىنىڭ بىرى دەپ قارىلىدۇ. ئەمما باشقا ئويلىشىشقا تېگىشلىك ئامىللارمۇ بار.
فەرھادىنىڭ ئېيتىشىچە، گېن، سېمىزلىك، تاماكا چېكىش، ھاراق ئىستېمال قىلىش ۋە ھەرىكەتسىز تۇرمۇش شەكلىمۇ كىشىلەرنىڭ تۈز ئۈچەي راكىغا گىرىپتار بولۇش خەۋپىنى ئاشۇرۇۋېتىشى مۇمكىن ئىكەن.
شەمس-ۋايتنىڭ قەيت قىلىشىچە، ئامېرىكا راك جەمئىيىتىنىڭ راكنىڭ ئالدىنى ئېلىش يېمەك-ئىچمەك ۋە جىسمانىي ھەرىكەت قوللانمىسىدا، ساغلام بەدەن ئېغىرلىقىنى ساقلاش، جىسمانىي ھەرىكەت بىلەن شۇغۇللىنىش، ساغلام يېمەك-ئىچمەك ئەندىزىسىگە ئەمەل قىلىش ھەمدە ھاراق ۋە تاماكىدىن ساقلىنىش تەۋسىيە قىلىنغان.
تانكى تۈز ئۈچەي راكىنىڭ ئۆزگەرتكىلى بولىدىغان ۋە ئۆزگەرتكىلى بولمايدىغان بىر قىسىم خەتەرلىك ئامىللىرى بارلىقىنى كۆرسىتىپ ئۆتتى.
ئۇ خېلتلايىنغا مۇنداق دېدى: «ئۆزگەرتكىلى بولمايدىغان ئامىللار ئىچىدە ئەڭ مۇھىم بولغانلىرى ياش، شەخسىي ياكى ئائىلە كېسەللىك تارىخىدىكى تۈز ئۈچەي راكى ياكى ئېغىر دەرىجىدىكى تۈگۈنچىلەر، لىنچ ئۇنىۋېرسال كېسەللىكىگە ئوخشاش ئىرسىيەت خاراكتېرلىك كېسەللىك ئالامەتلىرى ھەمدە ئۇزۇن مۇددەتلىك ئۈچەي ياللۇغى (يارىلىق توم ئۈچەي ياللۇغى ياكى كرون كېسىلى) قاتارلىقلاردۇر.»
ئۇ يەنە مۇنداق دېگەنلەرنى سۆزلىرىگە ئىلاۋە قىلدى: «ئۆزگەرتكىلى بولىدىغان تەرەپلەردە بولسا، سېمىزلىك، جىسمانىي ھەرىكەتسىزلىك، تاماكا چېكىش، ھاراق ئىچىش ھەمدە يېمەك-ئىچمەكتە قىزىل گۆش ۋە پىششىقلاپ ئىشلەنگەن گۆشلەرنى كۆپ ئىستېمال قىلىش، ئەمما تالا، دانلىق زىرائەتلەر ۋە كالتسىي مىقدارىنىڭ تۆۋەن بولۇشى قاتارلىق ئامىللارنىڭ تەسىرى ئەڭ كۈچلۈك ئىكەنلىكىگە ئائىت پاكىتلار بار.»
ئەگەر كېسەللىك بالدۇر باسقۇچتا بايقالسا، تۈز ئۈچەي راكىنى داۋالاش ئۈنۈمى تېخىمۇ ياخشى بولىدۇ. يەرلىك ئورۇندىكى تۈز ئۈچەي راكىغا گىرىپتار بولغانلارنىڭ 5 يىللىق نىسپىي ياشاش نىسبىتى %91.3 كە يېتىدۇ. راك تارقالغان ئەھۋاللارنى ئۆز ئىچىگە ئالغان ئوخشىمىغان باسقۇچلاردا بايقالغان تۈز ئۈچەي راكىنىڭ 5 يىللىق نىسپىي ياشاش نىسبىتى %65.4 بولىدۇ.
شەمس-ۋايت ئامېرىكا راك جەمئىيىتىنىڭ تۈز ئۈچەي راكى قوللانمىسىدا، ئوتتۇرىچە خەۋپ گۇرۇپپىسىدىكى كىشىلەرنىڭ 45 ياشتىن باشلاپ تەكشۈرتۈشنى باشلىشى تەۋسىيە قىلىنغانلىقىنى كۆرسەتتى.
ئۇ مۇنداق دېدى: «تەكشۈرۈش ئارقىلىق بىنورمال ھۈجەيرە ۋە تۈگۈنچىلەرنى تۈز ئۈچەي راكىغا ئايلىنىشتىن بۇرۇن تېپىپ چىقىرىپ تاشلاشقا بولىدۇ، شۇنداقلا راكنى بالدۇرراق بايقاشقا ياردەم بېرىدۇ.»
تانكىمۇ ئوخشاش پىكىرنى ئوتتۇرىغا قويۇپ مۇنداق دېدى: «تەكشۈرۈشنى 45 ياشتىن باشلاڭ، ئەگەر ئائىلە كېسەللىك تارىخى ياكى باشقا خەتەرلىك ئامىللار بولسا، تېخىمۇ بالدۇر باشلاڭ. چۈنكى توم ئۈچەي ئەينىكى ئارقىلىق تەكشۈرۈشتە تۈگۈنچىلەرنى ئېلىپ تاشلاش ئارقىلىق راكنىڭ ئالدىنى ئالغىلى بولىدۇ. شۇنداقلا، ھەرقانداق ياشتا تۈز ئۈچەيدىن قان كېلىش ياكى چوڭ تەرەت ئادىتىنىڭ ئۆزگىرىشى قاتارلىق ئالامەتلەرگە ھەرگىز سەل قارىماڭ.»
مەنبە: Healthline | Fri, 16 Oct 2026 07:17