ئۈچەي باكتېرىيەلىرىڭىز مېڭىڭىزنىڭ قانچىلىك تېز قېرىۋاتقانلىقىنى ئاشكارىلاپ بېرىشى مۇمكىن.

لوس ئانجېلېس كالىفورنىيە ئۇنىۋېرسىتېتى (UCLA) نىڭ يېڭى بىر تەتقىقاتىدا كۆرسىتىلىشىچە، مېڭىنىڭ قېرىش سۈرئىتى ئۈچەيدىكى باكتېرىيەلەر ۋە ئۇلار ئىشلەپچىقارغان خىمىيەۋى بىرىكمىلەر بىلەن مۇناسىۋەتلىك بولۇشى مۇمكىن ئىكەن. بۇ بايقاشلار ئەسلىمە ياكى تەپەككۇردا كۆرۈنەرلىك مەسىلىلەر كۆرۈلۈشتىن خېلى بۇرۇنلا باشلىنىدىغان بىئولوگىيەلىك ئۆزگىرىشلەرگە يېڭىچە قاراش بىلەن تەمىنلىدى.
ئالىملار كىشىنىڭ «مېڭە يېشى» نى مۆلچەرلەش ئۈچۈن ئۇزۇن يىللاردىن بۇيان مېڭىنى سىكاننېرلاش تېخنىكىسىنى قوللىنىپ كەلگەن بولۇپ، بۇ ياش ئەمەلىي ياشتىن پەرقلىق بولىدۇ. ئىلگىرىكى تەتقىقاتلاردا مېڭىنىڭ مۆلچەردىكىدىن قېرىراق كۆرۈنۈشى ئەسلىمىنىڭ ناچارلىشىشى، تەپەككۇر قىلىش ئىقتىدارىنىڭ ئاجىزلىشىشى ۋە كەيپىياتتىكى ئۆزگىرىشلەر بىلەن مۇناسىۋەتلىك ئىكەنلىكى بايقالغان.
ئەمما ئىلگىرىكى تەتقىقاتلارنىڭ كۆپىنچىسى ياشانغانلار ياكى نېرۋا كېسەللىكىگە گىرىپتار بولغانلارنى ئاساس قىلغان ئىدى. بۇ بىر مۇھىم سوئالنى جاۋابسىز قالدۇرغان: قېرىراق كۆرۈنىدىغان مېڭە ياش ۋە ئومۇمەن ساغلام چوڭلارغىمۇ تەسىر كۆرسىتەمدۇ؟
مېڭىنىڭ قايسى دەرىجىدە قېرىغانلىقىنى ئۆلچەش
«ئى-بىئومېدىتسىن» (eBioMedicine) ژۇرنىلىدا ئېلان قىلىنغان يېڭى بىر تەتقىقاتتا، لوس ئانجېلېس كالىفورنىيە ئۇنىۋېرسىتېتى سالامەتلىك ساقلاش تەتقىقاتچىلىرى ئۈچ گۇرۇپپىغا بۆلۈنگەن 1500 گە يېقىن چوڭلارنىڭ مېڭە سىكاننېرلاش سۈرىتىنى تەكشۈرگەن.
تەتقىقات گۇرۇپپىسى كىشى ئارام ئالغان ۋاقىتتا مېڭىنىڭ ئوخشىمىغان رايونلىرىنىڭ بىر-بىرى بىلەن قانداق ئالاقە قىلىدىغانلىقىنى ئۆلچەيدىغان بىر خىل سىكاننېرلاش ئۇسۇلىنى قوللانغان. ئاندىن تەتقىقاتچىلار مۇشۇنداق ئالاقە ئەندىزىسىگە ئاساسەن ھەر بىر كىشىنىڭ يېشىنى مۆلچەرلەيدىغان كومپيۇتېر مودېلىنى قۇرۇپ چىققان.
ئۇلار مۆلچەرلەنگەن مېڭە يېشى بىلەن ھەر بىر قاتناشقۇچىنىڭ ئەمەلىي يېشىنى سېلىشتۇرغان. بۇ ئىككىسىنىڭ ئوتتۇرىسىدىكى پەرق تەتقىقاتچىلار تەرىپىدىن «مېڭە قېرىش كۆرسەتكۈچى» (BAI) دەپ ئاتالغان.
قېرىراق كۆرۈنىدىغان مېڭە ئەسلىمە ۋە كەيپىيات بىلەن مۇناسىۋەتلىك
ئۈچ گۇرۇپپىنىڭ ھەممىسىدە مېڭىسى ئەمەلىي يېشىدىن چوڭراق كۆرۈنىدىغان قاتناشقۇچىلار خىزمەت ئەسلىمىسى ۋە ئىجرا قىلىش ئىقتىدارى سىناقلىرىدا ئادەتتە ناچار نەتىجە كۆرسەتكەن. بۇ ئىقتىدارلار كىشىلەرنىڭ ئۇچۇرلارنى ئەستە ساقلىشىغا، دىققىتىنى يىغىشىغا، پىلانلىشىغا ۋە تەشكىللىشىگە ياردەم بېرىدۇ.
مېڭە قېرىش كۆرسەتكۈچى يۇقىرى كىشىلەردە يەنە چۈشكۈنلۈك ئالامەتلىرى كۆپرەك كۆرۈلگەن. بۇ ئەندىزىلەر ئەسلىمە ۋە ئۆزىنى ئەسلەش تەپەككۇرى، يەنى كىشىلەر ئۆزى ۋە ئۆز كەچۈرمىشلىرى ھەققىدە ئويلانغاندا ئىشلىتىدىغان روھىي جەريانلار بىلەن مۇناسىۋەتلىك مېڭە رايونلىرىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.
ئۈچەي باكتېرىيەلىرى يەنە بىر يىپ ئۇچى بىلەن تەمىنلىدى
تەتقىقات گۇرۇپپىسىنىڭ بىرىدە تەتقىقاتچىلار يەنە مېڭە قېرىشتىكى پەرقلەرنىڭ ئۈچەيدىكى ئۆزگىرىشلەر بىلەن مۇناسىۋەتلىك ياكى ئەمەسلىكىنى كۆرۈش ئۈچۈن تەرەت ئەۋرىشكىسىنى تەكشۈرگەن.
ئۇلار يۇقىرى مېڭە قېرىش كۆرسەتكۈچىنىڭ ئالاھىدە ئۈچەي باكتېرىيەلىرى ۋە بىر قانچە خىل ماددا ئالمىشىش قوشۇمچە مەھسۇلاتلىرى بىلەن مۇناسىۋەتلىك ئىكەنلىكىنى بايقىغان. بۇلار بەزى ماي مولېكۇلىلىرى، خولېستېرىن بىلەن مۇناسىۋەتلىك بىرىكمە ۋە «ئېستېترول» (estetrol) دەپ ئاتىلىدىغان ھورموننىڭ تۆۋەنلىشىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.
بۇ بىئولوگىيەلىك سىگناللار بىلەن مۇناسىۋەتلىك يوللار ئىممۇنىتېت سىستېمىسى، قان تومۇر ئىقتىدارى، مېڭە ھۈجەيرىلىرى ئوتتۇرىسىدىكى ئالاقە ۋە ھۈجەيرىلەرنىڭ ئېنېرگىيە ئىشلەپچىقىرىش جەريانلىرىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.
مېڭە قېرىش ئالامەتلىرى نەچچە ئون يىل بۇرۇنلا كۆرۈلۈشى مۇمكىن
«مېڭىنىڭ قېرىشى بىز قېرىغاندا تۇيۇقسىز باشلانمايدۇ، بەلكى بىئولوگىيەلىك سىگناللار نەچچە ئون يىل بۇرۇنلا بايقالغان بولۇشى مۇمكىن» دېدى مەزكۇر تەتقىقاتنىڭ يۇقىرى دەرىجىلىك ئاپتورى، كالىفورنىيە ئۇنىۋېرسىتېتى لوس ئانجېلېس تېببىي مەركىزى گۇدمان-لۇسكىن مىكرو ئورگانىزم مەركىزىنىڭ بىرلىكتە باشقۇرغۇچىسى دوكتور ئارپانا چۈرچ. «بۇ دەسلەپكى مېڭە ئۆزگىرىشلىرىنى ئۈچەي مىكرو ئورگانىزم توپلىمى ۋە ئۇنىڭ مېتابولىتلىرى بىلەن باغلاش ئارقىلىق، بىز ئاخىرىدا كىملەرنىڭ خەتەر ئاستىدا ئىكەنلىكىنى ۋە ئەڭ مۇھىمى، مېڭىنىڭ تېخىمۇ ساغلام قېرىشىنى قوللاش ئۈچۈن قەيەرگە مۇداخىلە قىلىشىمىز كېرەكلىكىنى چۈشىنىشىمىزگە ياردەم بېرىدىغان يوللارنى ئېنىقلاشقا باشلىدۇق. بۇ ئاخىرىدا ئۈچەي ساغلاملىقىنى نىشانلاش ئارقىلىق مېڭىنىڭ تېخىمۇ ساغلام قېرىشىنى قوللىغىلى بولىدىغان-بولمايدىغانلىقىنى تەتقىق قىلىشقا يول ئاچىدۇ.»
چۈرچنىڭ ئېيتىشىچە، بۇ بايقاشلار كەلگۈسىدە تەتقىقاتچىلارنىڭ ھاياتنىڭ دەسلەپكى باسقۇچىدا بىلىش ئىقتىدارى ياكى كەيپىيات بىلەن مۇناسىۋەتلىك تۆۋەنلەش خەۋپى يۇقىرى كىشىلەرنى ئېنىقلىشىغا ياردەم بېرىشى مۇمكىن. ئۇلار يەنە ئۈچەينىڭ مېڭە ساغلاملىقىنى قوللاش ۋە ھاياتنىڭ دەسلەپكى باسقۇچىدا ئالدىنى ئېلىش ئۈچۈن لايىھەلەنگەن كەلگۈسىدىكى ستراتېگىيەلەرنىڭ نىشانىغا ئايلىنىش ئېھتىماللىقىنى ئوتتۇرىغا قويدى.
ماتېرىياللار كالىفورنىيە ئۇنىۋېرسىتېتى لوس ئانجېلېس تېببىي مەركىزى تەرىپىدىن تەمىنلەندى. ئىزاھات: مەزمۇن ئۇسلۇب ۋە ئۇزۇنلۇق جەھەتتىن تەھرىرلەنگەن بولۇشى مۇمكىن.
بۇ «ئاتوم زەمبىرىكى» ئېينىشتېيننىڭ تارتىش كۈچى نەزەرىيەسىگە جەڭ ئېلان قىلىشى مۇمكىن
ھەيران قالارلىق بىر مېڭە سىگنالى نېمە ئۈچۈن ئاز ئاقسىل ئىستېمال قىلىشنىڭ ئۆمۈرنى ئۇزارتىدىغانلىقىنى چۈشەندۈرۈپ بېرىشى مۇمكىن
ئالىملار ئايلارنىڭ پارچىلىنىپ كېتىش جەريانىنى تەقلىد قىلىپ چىقتى ۋە كۈتۈلمىگەن بىر نەرسىنى بايقىدى
راكنىڭ تەرتىپسىز DNA سىنىڭ ئاجىز نۇقتىسى بار — ئالىملار ئۇنى ئاخىرى بايقىدى
مەنبە: ScienceDaily Health | Sun, 04 Oct 2026 07:28