رېم ئۇيقۇسىنىڭ كۆپ بولۇشى 83 خىل كېسەللىك خەۋپىنىڭ تۆۋەنلىشى بىلەن مۇناسىۋەتلىك

خىتاي پايتەخت تېببىي ئۇنىۋېرسىتېتىدىكى شېڭجى سۈن ۋە ئۇنىڭ خىزمەتداشلىرى تەرىپىدىن 17-سېنتەبىر «پى لوس مېدىتسىنا» (PLOS Medicine) ناملىق ئوچۇق ئېرىشىلىدىغان ژۇرنالدا ئېلان قىلىنغان يېڭى بىر تەتقىقاتقا ئاساسلانغاندا، تېخىمۇ كۆپ بولغان تېز كۆز ھەرىكىتى (REM) مەزگىلىدىكى ئۇيقۇ ۋە چوڭقۇر ئۇيقۇ ئونلىغان كېسەللىكلەرنىڭ خەۋپىنى تۆۋەنلىتىش بىلەن مۇناسىۋەتلىك بولۇپ، ئومۇمىي ئۇيقۇ ۋاقتىنىڭ 5 سائەتتىن ئاز بولۇشى كېسەللىك خەۋپىنىڭ يۇقىرى بولۇشى بىلەن مۇناسىۋەتلىك ئىكەن.
ئۇيقۇ مىقدارى ۋە سۈپىتى خىتاي دۆلەتلىك ساغلاملىق كومىتېتىنىڭ ئالدىنقى قاتاردىكى خىزمىتى بولۇپ، پۈتۈن خىتاي مىقياسىدا تېخىمۇ كەڭ دىققەت نۇقتىسىغا ئايلانغان. ئەڭ يېڭى ئېلان قىلىنغان «2026-يىللىق خىتاي ئۇيقۇ ساغلاملىقى ئاق تاشلىق كىتابى» دا كۆرسىتىلىشىچە، تەكشۈرۈشنى قوبۇل قىلغان خىتايلارنىڭ ھەر كېچىلىك ئۇيقۇ ۋاقتى ئوتتۇرا ھېساب بىلەن 6.97 سائەت بولسىمۇ، ئەمما ئۇلارنىڭ يۈزدىن 23 قىسمى ھەر كېچىسى 6 سائەتتىن ئاز ئۇخلايدىكەن. مەزكۇر دوكلاتتا يەنە زىيارەت قىلىنغۇچىلارنىڭ پەقەت يۈزدىن 26 قىسمىنىڭلا تۇراقلىق ئۇيقۇ جەدۋىلى بارلىقى، ئۇيقۇنىڭ دەخلىگە ئۇچراش ئەھۋالىنىڭ ۋاقىتنىڭ ئۆتۈشىگە ئەگىشىپ كۆپەيگەنلىكى قەيت قىلىنغان. شۇڭلاشقا، ئۇيقۇ ئەندىزىسىنىڭ كېسەللىك خەۋپى بىلەن قانداق مۇناسىۋەتتە ئىكەنلىكىنى چۈشىنىش خىتاي پۇقرالىرى ئۈچۈن ئىنتايىن مۇھىم ئەھمىيەتكە ئىگە.
ئۇيقۇ باسقۇچلىرى ۋە باشقا رېئال تۇرمۇشتىكى ئۇيقۇ ئەندىزىلىرىنىڭ ساغلاملىق نەتىجىسى بىلەن قانداق مۇناسىۋەتتە بولىدىغانلىقى ھەققىدىكى چۈشەنچە يەنىلا چەكلىك بولۇپ كەلمەكتە. بۇنىڭ مەلۇم دەرىجىدىكى سەۋەبى، كىشىلەر ئۆزى مەلۇم قىلغان ئۇيقۇ ئۆلچەملىرى بىلەن ئوبيېكتىپ باھالاشلار ئارىسىدىكى مۇناسىۋەتنىڭ ئاجىز بولۇشى رېئال تۇرمۇشتىكى ئۇيقۇ ئەندىزىسىنى ئىگىلەشنى قىيىنلاشتۇرۇۋەتكەن.
بۇ يېڭى تەتقىقاتتا تەتقىقاتچىلار ئەنگلىيە بىئوبانك (UK Biobank) ئامبىرىدىكى، ئۇدا يەتتە كېچە-كۈندۈز بىلىكىگە تېزلىنىشنى ئۆلچىگۈچ ئۈسكۈنىلەرنى تاقىغان 95 مىڭ 559 قاتناشقۇچىنىڭ سانلىق مەلۇماتلىرىنى تەھلىل قىلغان. تەتقىقاتچىلار چوڭقۇر ئۆگىنىش ئالگورىزىمىدىن پايدىلىنىپ ئۇيقۇ باسقۇچلىرى (تېز كۆز ھەرىكىتى، چوڭقۇر ۋە يېنىك ئۇيقۇ)، ئومۇمىي ئۇيقۇ ۋاقتى، ئۇيقۇغا كەتكەندىن كېيىن ئويغىنىپ كېتىش ۋە كېچىلەر ئارا ئۇيقۇنىڭ تەرتىپسىزلىكى قاتارلىقلارنى ھېسابلاپ چىققان. قاتناشقۇچىلار ئوتتۇرا ھېساب بىلەن 8.9 يىل بويىچە كۆزىتىلگەن بولۇپ، 1000 دىن ئارتۇق كېسەللىك نەتىجىسى بىلەن بولغان باغلىنىشنى تەكشۈرۈش ئۈچۈن ساغلاملىق خاتىرىلىرىدىن پايدىلىنىلغان.
تېخىمۇ كۆپ بولغان تېز كۆز ھەرىكىتى ئۇيقۇسى (چارەك ئارىلىق دائىرىسى بويىچە 47.6 مىنۇت) يۈرەك زەئىپلىشىش (خەۋپ نىسبىتى 0.74)، ئەقلىي ئاجىزلىق (خەۋپ نىسبىتى 0.54) ۋە پاركىنسون كېسىلى (خەۋپ نىسبىتى 0.20) قاتارلىق 83 خىل كېسەللىكنىڭ تۆۋەن خەۋپى بىلەن مۇناسىۋەتلىك بولغان. تېخىمۇ كۆپ چوڭقۇر ئۇيقۇ بولسا 2-تىپلىق دىئابېت ۋە ئېغىر خامۇشلۇق كېسىلى قاتارلىق 7 خىل كېسەللىك خەۋپىنىڭ تۆۋەنلىشى بىلەن مۇناسىۋەتلىك بولغان. ئۇيقۇنىڭ تەرتىپسىزلىكى ۋە ئۇيقۇغا كەتكەندىن كېيىن كۆپ ئويغىنىپ كېتىش بولسا ئەندىشە ۋە زەھەرلىك چېكىملىك ئىشلىتىش توسالغۇلىرى قاتارلىق بىر قانچە كېسەللىكنىڭ يۇقىرى خەۋپى بىلەن مۇناسىۋەتلىك دەپ قارالغان. ئومۇمىي ئۇيقۇ ۋاقتى نۇرغۇن كېسەللىكلەرنىڭ خەۋپى بىلەن سىزىقسىز مۇناسىۋەتنى كۆرسەتكەن بولۇپ، ئەڭ تۆۋەن خەۋپ 6 سائەتتىن 8 سائەتكىچە بولغان ئارىلىقتا بولغان؛ 5 سائەتتىن ئاز ئۇخلايدىغان كىشىلەر كلىنىكىلىق جەھەتتە ئەڭ يۇقىرى ئاجىزلىققا دۇچ كەلگەن بولۇپ، 37 خىل كېسەللىك خەۋپى ئاشقان. شۇنداقتىمۇ، بۇ بىر نازارەت خاراكتېرلىك تەتقىقات بولغاچقا، ئۇيقۇ ئەندىزىسىنىڭ بىۋاسىتە كېسەللىك خەۋپىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدىغانلىقىنى ئىسپاتلىيالمايدۇ.
ئاپتورلار مۇنداق دەيدۇ: «بۇ بايقاشلار 6-8 سائەتلىك ئۇيقۇ ۋاقتىنىڭ ئوتتۇرا ياشلىق ۋە ياشانغانلارنىڭ ساغلاملىقىنى قوغداشتىكى رولىنى قوللايدىغان قوشۇمچە دەلىللەر بىلەن تەمىنلەيدۇ، بۇ بەلكىم ئۇيقۇ باسقۇچلىرىنىڭ تېخىمۇ پايدىلىق تەقسىملىنىشىدىن كەلگەن بولۇشى مۇمكىن. 6-8 سائەتلىك ئۇيقۇ ۋاقتىنى ساقلاش كۆپ خىل كېسەللىكلەرنىڭ خەۋپىنى ئۈنۈملۈك تۆۋەنلىتىپ، ساغلاملىقنى ئىلگىرى سۈرۈش ۋە ئالدىنى ئېلىش ئەمەلىيىتى ئۈچۈن يېڭى چۈشەنچىلەر بىلەن تەمىنلەيدۇ».
ئاپتورلار مۇنداق دېگەنلەرنى سۆزلىرىگە ئىلاۋە قىلدى: «فېنوم دائىرىسىدىكى باغلىنىش ئانالىزى بونفېرونى تۈزىتىشى كىرگۈزۈلگەندىن كېيىن، ئۇيقۇ شەكلى بىلەن كېسەللىك كۆرۈلۈش نىسبىتى ئوتتۇرىسىدىكى 156 كۆرۈنەرلىك باغلىنىشنى ئېنىقلاپ چىقتى.»
«ئۇيقۇ ۋاقتى 86 خىل كېسەللىك تىپى بىلەن كۆرۈنەرلىك سىزىقسىز باغلىنىشقا ئىگە ئىكەنلىكىنى كۆرسەتتى، بۇنىڭ ئىچىدە كۆپىنچە كېسەللىك شارائىتلىرى (69 خىل كېسەللىك تىپى) ئۈچۈن ئەڭ تۆۋەن خەتەرلىك ئۇيقۇ ۋاقتى ئېنىق ھالدا 6 سائەتتىن 8 سائەتكىچە بولغان ئارىلىققا مەركەزلەشكەن.»
بۇ خىزمەت خىتاي دۆلەتلىك تەبىئىي پەن فوندىنىڭ مۇنەۋۋەر ياش ئالىملار فوندى (ر.چ غا بېرىلگەن 82025031-نومۇرلۇق تۈر)، خىتاي دۆلەتلىك تەبىئىي پەن فوندىنىڭ مۇھىم تۈرى (ر.چ غا بېرىلگەن 82230109-نومۇرلۇق تۈر)، بېيجىڭ مۇنەۋۋەر ياش ئالىملار پروگراممىسى (ر.چ غا بېرىلگەن JWZQ20240101024-نومۇرلۇق تۈر) شۇنداقلا ياش بېيجىڭ ئالىملىرى تۈرى، بېيجىڭ خىتاي تېببىي تەتقىقات ئىنستىتۇتلىرى (ر.چ غا بېرىلگەن CX23YZ01-نومۇرلۇق تۈر) تەرىپىدىن قوللانغان. مەبلەغ سالغۇچىلار تۈر لايىھەسى، سانلىق مەلۇمات توپلاش ۋە ئانالىز قىلىش، ئېلان قىلىش قارارى ياكى قوليازما تەييارلاشقا قاتناشمىغان.
ماتېرىياللار PLOS تەرىپىدىن تەمىنلەندى. ئەسكەرتىش: مەزمۇن ئۇسلۇب ۋە ئۇزۇنلۇق جەھەتتىن تەھرىرلەنگەن بولۇشى مۇمكىن.
ئالىملار كانادانىڭ ئاز ئۇچرايدىغان بور دەۋرىدىن قالغان تۇنجى دىنوزاۋر ئىزلىرىنى بايقىدى
ئىككى ئۆلۈك يۇلتۇز ھەر 6.2 مىنۇتتا بىر-بىرىنى چۆگىلەپ ئايلانماقتا
تەبىئىي بىرىكمە مېڭە ۋە يۈرەكنى ئارتۇقچە تۇزنىڭ زىيىنىدىن قوغداشقا ياردەم بېرىشى مۇمكىن
240 مىليون يىللىق تاشقاتما بايقالمىسى تۇنجى دىنوزاۋرلار ھەققىدىكى قاراشلارغا جەڭ ئېلان قىلدى
مەنبە: ScienceDaily Health | Wed, 23 Sep 2026 23:58