كۆكسى چوڭ ئاياللارنىڭ مىگرېن ۋە ئۇيقۇدا نەپەس توختاپ قېلىشقا دۇچ كېلىش ئېھتىماللىقى تېخىمۇ يۇقىرى

تىببىي تىلدا ماكروماستىيا ياكى ئەمچەك گىپېروتروفىيەسى (ئەمچەك توقۇلمىلىرىنىڭ زىيادە چوڭىيىپ كېتىشى) دەپ ئاتىلىدىغان ئەھۋال ئاياللار ئارىسىدا بىر قەدەر كۆپ ئۇچرايدۇ.
بۇ كېسەللىكنىڭ ئېنىق تارقىلىش نىسبىتى تېخى تولۇق ئايدىڭلاشمىغان بولسىمۇ، ئەمما بەزى تەتقىقاتلار ماكروماستىيانىڭ ئاياللارنىڭ تەخمىنەن %1 تىن %5 گىچە بولغان قىسمىغا تەسىر قىلىدىغانلىقىنى مۆلچەرلىمەكتە.
ھەيزدىن كېسىلىش دەۋرىدىن كېيىن بۇ مۆلچەر يۇقىرىلاپ، ئاياللارنىڭ تەخمىنەن %18.6 يدە ئەمچەك چوڭلۇقىنىڭ ئېشىپ كېتىش ئەھۋالى كۆرۈلىدۇ. بۇ ئەھۋال بەدەن ئېغىرلىقىنىڭ ئېشىشى ۋە ھورموننىڭ ئۆزگىرىشى بىلەن مۇناسىۋەتلىك بولۇشى مۇمكىن.
ھەم شۇنداقلا، ماكروماستىيا بالاغەتكە يېتىش ياكى ھامىلىدارلىق قاتارلىق ھاياتنىڭ باشقا باسقۇچلىرىدىمۇ كۆرۈلۈشى مۇمكىن.
ئەمچىكى بىر قەدەر چوڭ ئاياللار دائىم بىئاراملىق ۋە ئاغرىق ھېس قىلىدۇ ھەمدە بۇ ئازابتىن قۇتۇلۇش ئۈچۈن ئەمچەك كىچىكلىتىش ئوپېراتسىيەسى قىلدۇرۇشنى ئويلىشىدۇ.
ھازىر، يېڭى تەتقىقاتلار شۇنى كۆرسىتىپ بەردىكى، ماكروماستىيا پەقەت جىسمانىي ئاغرىق بىلەنلا چەكلەنمەيدۇ.
بىر تۈرلۈك توغرا كېسىلمە تەتقىقاتتا بايقىلىشىچە، ئەمچەك چوڭىيىپ كېتىش سوزۇلما خاراكتېرلىك مىگرېن، بويۇن ئاغرىقى، بويۇن ئومۇرتقا نېرۋا يىلتىزى كېسەللىكى (بويۇندىكى نېرۋىنىڭ قىسىلىپ قېلىشى) ۋە توسالغۇ خاراكتېرلىك ئۇيقۇدا تىنىقى توختاپ قېلىش (OSA) نىسبىتىنىڭ يۇقىرى بولۇشى بىلەن مۇناسىۋەتلىك ئىكەن.
22-سېنتەبىر كۈنى «باش ئاغرىقى: باش ۋە يۈز ئاغرىقى ژۇرنىلى»دا ئېلان قىلىنغان بۇ بايقاشلار، ماكروماستىيانىڭ ئومۇمىي ساغلاملىق ۋە تۇرمۇش سۈپىتىگە قانداق تەسىر كۆرسىتىدىغانلىقىنى تەكشۈرىدىغان كۈنسىرى كۆپىيىۋاتقان تەتقىقاتلارغا قوشۇلدى.
تەتقىقاتنىڭ ئاساسلىق ئاپتورى، ۋېيك فورېست ئۇنىۋېرسىتېتى تىببىي شۆبە ئىنستىتۇتى نېرۋا كېسەللىكلىرى فاكۇلتېتىنىڭ ياردەمچى پىروفېسسورى، دوكتور كرىستىن پوكوك بىر خەۋەر ئېلان قىلىش يىغىنىدا: «نۇرغۇن كىشىلەر ئەمچەك توقۇلمىلىرىنىڭ چوڭىيىپ كېتىشىنى ئاساسلىقى ھۆسن تۈزەش مەسىلىسى دەپ قارايدۇ، ئەمما بىزنىڭ بايقاشلىرىمىز بۇنىڭ سوزۇلما خاراكتېرلىك مىگرېن، بويۇن ئاغرىقى ۋە ئۇيقۇغا مۇناسىۋەتلىك تىنىش يولى كېسەللىكلىرىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان ئاياللار ساغلاملىقىغا ئائىت تېخىمۇ كەڭ مەسىلىلەر بىلەن مۇناسىۋەتلىك بولۇشى مۇمكىنلىكىنى كۆرسىتىپ بەردى» دېدى.
«بۇ باغلىنىشلارنى تېخىمۇ ياخشى چۈشىنىش ئارقىلىق، ئاياللارنىڭ كۈندىلىك تۇرمۇشىغا تەسىر كۆرسىتىدىغان ئالامەتلەرگە قارىتا تېخىمۇ ئەتراپلىق باھالاش ۋە پەرۋىشكە ئېرىشىشىگە كاپالەتلىك قىلالايمىز.»
تەتقىقاتچىلار ماكروماستىيانىڭ تۇرمۇش سۈپىتىگە قانداق تەسىر كۆرسىتىدىغانلىقىنى تېخىمۇ ياخشى چۈشىنىش ئۈچۈن، 2017-يىلىدىن 2024-يىلىغىچە بولغان ئارىلىقتا ستانفورد تىببىي مەركىزىگە قاراشلىق باش ئاغرىقى ۋە نېرۋا كېسەللىكلىرى كلىنىكىلىرىدا داۋالانغان 687 ئايالنىڭ تىببىي خاتىرىسىنى كۆزدىن كەچۈردى.
تەتقىقات گۇرۇپپىسى ماكروماستىيا بار 347 ئايال ۋە ماكروماستىيا بولمىغان 340 ئايالنى ئۆز ئىچىگە ئالدى.
تەتقىقاتچىلار ياش، بەدەن ماسسا كۆرسەتكۈچى (BMI)، خامۇشلۇق ۋە تەشۋىشلىنىش قاتارلىق ئامىللارنى ھېسابقا ئالغاندىن كېيىن، ماكروماستىيا بار ئاياللاردا تۆۋەندىكىدەك ئەھۋاللارنى بايقىدى:
بۇ تەتقىقات ئۆتمۈشكە قارىتا ئېلىپ بېرىلغان توغرا كېسىلمە تەھلىل بولۇپ، تەتقىقاتچىلار قاتناشقۇچىلارنى ئۇزۇن مۇددەت كۆزەتمەستىن، بەلكى مەۋجۇت تىببىي خاتىرىلەرنى كۆزدىن كەچۈرگەن.
بۇ، مەزكۇر تەتقىقاتنىڭ ماكروماستىيانىڭ مىگرېن، بويۇن ئاغرىقى ياكى ئۇيقۇدا تىنىقى توختاپ قېلىشنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدىغانلىقىنى ئىسپاتلىيالمايدىغانلىقىنى، شۇڭا يەنىمۇ ئىلگىرىلىگەن ھالدا تەكشۈرۈش زۆرۈرلۈكىنى بىلدۈرىدۇ.
دوكتور پوكوك: «بۇ بايقاشلار ئەمچەك توقۇلمىلىرىنىڭ چوڭىيىپ كېتىشىنىڭ ئاياللاردا ئاغرىق ئالامەتلىرىنى قانداق كەلتۈرۈپ چىقىرىدىغانلىقى ھەققىدە مۇھىم سوئاللارنى ئوتتۇرىغا قويدى. ماكروماستىيانى داۋالاشنىڭ بەزى ئاياللارنىڭ ئاغرىقنى پەسەيتىشىگە ۋە تۇرمۇش سۈپىتىنى ئۆستۈرۈشىگە ياردەم بېرەلەيدىغان-بېرەلمەيدىغانلىقىنى ئېنىقلاش ئۈچۈن تېخىمۇ كۆپ تەتقىقاتقا ئېھتىياج بار» دېدى.
تەتقىقاتچىلار تېخى ماكروماستىيانىڭ نېمە ئۈچۈن بۇ ساغلاملىق ئەھۋاللىرى بىلەن مۇناسىۋەتلىك ئىكەنلىكى ھەققىدە چۈشەنچىگە ئىگە ئەمەس.
دوكتور پوكوك ئىلگىرى تەكىتلىگەندەك، بىر مۇمكىنچىلىك مېخانىكىلىق بېسىمدۇر.
بىر قەدەر چوڭ ئەمچەكلەر بويۇن، مۈرە ۋە ئارقىنىڭ ئۈستۈنكى قىسمىغا قوشۇمچە يۈك چۈشۈرۈپ، تايانچ ھەرىكەت سىستېمىسىنىڭ ئاغرىقى ۋە نېرۋىنىڭ غىدىقلىنىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىشى مۇمكىن.
پوكوك يەنە باشقا ئامىللارنىڭمۇ رول ئوينىشى مۇمكىنلىكىنى مۇزاكىرە قىلدى، مەسىلەن:
سۈت بېزى چوڭىيىپ كېتىشنىڭ سالامەتلىككە كۆرسىتىشى مۇمكىن بولغان تەسىرىدە، بۇ خىل ئارىلاشما ئامىللارنىڭ كونكرېت قانداق رول ئوينايدىغانلىقىنى بېكىتىش ئۈچۈن تېخىمۇ كۆپ تەتقىقاتلار زۆرۈردۇر.
تەتقىقاتچىلار سۈت بېزى چوڭىيىپ كېتىش كېسىلىگە گىرىپتار بولغانلار ئارىسىدىكى سۈت بېزى كىچىكلىتىش ئوپېراتسىيەسىنى تەكشۈرۈپ چىقتى.
تەتقىق قىلىنغان ئالامەتلەر ئىچىدە، بويۇن ئاغرىقى سۈت بېزىنى كىچىكلىتىش ئوپېراتسىيەسى (سۈت بېزىنى كىچىكلىتىپ شەكىلگە كەلتۈرۈش دەپمۇ ئاتىلىدۇ) قىلدۇرۇش بىلەن كۆرۈنەرلىك مۇناسىۋەتلىك بولغان.
ئۆتكۈر باش ئاغرىقى، ئۇيقۇدا تىنىقى توختاپ قېلىش ۋە بويۇن ئومۇرتقا نېرۋا يىلتىزى كېسەللىكى بۇ خىل ئوپېراتسىيە ئارقىلىق داۋالاش بىلەن كۆرۈنەرلىك مۇناسىۋەتلىك بولمىغان.
بۇ بايقاش كىشىلەر داۋالىنىش ئىزدىگەندە، سۈت بېزى چوڭىيىپ كېتىش بىلەن مۇناسىۋەتلىك بىر قىسىم ئالامەتلەرگە سەل قارالغان بولۇشى مۇمكىنلىكى توغرىسىدا سوئال پەيدا قىلدى، بۇ بولسا كەلگۈسى تەتقىقاتلار ئۈچۈن يەنە بىر يۆنىلىشنى كۆرسىتىپ بەرمەكتە.
دەسلەپكى دەلىل-ئىسپاتلار سۈت بېزى كىچىكلىتىش ئوپېراتسىيەسىنىڭ بەزى كىشىلەرنىڭ باش ئاغرىقىغا ياردىمى بولىدىغانلىقىنى كۆرسەتكەن بولسىمۇ، ئەمما بۇ ئىسپاتلار يەنىلا چەكلىكتۇر.
پوكوك بىرلىكتە ئاپتور بولغان 2025-يىللىق كىچىك تىپتىكى بىر تۈر بويىچە ئالدىن نازارەت تەتقىقاتىدا، سۈت بېزى چوڭىيىپ كېتىش ئالامەتلىرى ۋە باش ئاغرىقى بار 34 ئايال سۈت بېزى كىچىكلىتىش ئوپېراتسىيەسى قىلدۇرغان. ئىز قوغلاپ تەكشۈرۈشتە، ئۇلارنىڭ %79 ي ھەر ئايلىق باش ئاغرىقى كۈنلىرىنىڭ ئاز دېگەندە %50 ئازايغانلىقىنى مەلۇم قىلغان. باش ئاغرىش قېتىم سانى، ئېغىرلىق دەرىجىسى ۋە مۇناسىۋەتلىك ئىقتىدار توسالغۇلىرىمۇ ياخشىلانغان.
پوكوك يېتەكچىلىكىدە ئېلىپ بېرىلىپ 2026-يىلى ئېلان قىلىنغان يەنە بىر تۈر بويىچە تەتقىقاتتا، ئوپېراتسىيەدىن كېيىن باش ئاغرىش قېتىم سانى، ئېغىرلىق دەرىجىسى، ئىقتىدار توسالغۇسى ۋە ئۇيقۇدا تىنىقى توختاپ قېلىش خەۋپىنىڭ ياخشىلانغانلىقى بايقالغان. بۇ تەتقىقاتنىڭ ئەۋرىشكە كۆلىمىمۇ كىچىك بولۇپ، جەمئىي 34 كىشى قاتناشقان، بۇ تېخىمۇ كۆپ تەتقىقاتلارنىڭ زۆرۈرلۈكىنى گەۋدىلەندۈرۈپ بەرمەكتە.
تەتقىقاتچىلار يەنە تېخىمۇ كەڭ كۆلەملىك تەتقىقاتلارغا ئېھتىياجلىق بولغانلىقى ئۈچۈن، سۈت بېزى كىچىكلىتىشنى ھازىرچە باش ئاغرىقىنى داۋالاش ئۇسۇلى دەپ قاراشقا بولمايدىغانلىقىنى تەكىتلىدى.
«Oneself»، «Intimate Skin Care» ۋە «Pair-a-Docs Podcast» نىڭ بىرلىكتە قۇرغۇچىسى، تېببىي پەنلەر دوكتورى شېررى روس سۈت بېزى چوڭىيىپ كېتىش سەۋەبىدىن سوزۇلما خاراكتېرلىك ئاغرىق تارتىۋاتقان ئاياللارنىڭ سۈت بېزى كىچىكلىتىش ئوپېراتسىيەسىنى ئويلىشىپ كۆرۈشى مۇمكىنلىكىنى ئېيتتى.
ئۇ «ھېلتلاين» (Healthline) غا: «مەن ئاياللار ۋە تۇغۇت بۆلۈمىدە دوختۇرلۇق قىلغان 30 يىلدىن ئارتۇق ۋاقىت ئىچىدە، سۈت بېزى كىچىكلىتىش ئوپېراتسىيەسى قىلدۇرغانلىقىغا پۇشايمان قىلغان بىرەر كىشىنىمۇ كۆرۈپ باقمىدىم» دېدى.
ئەگەر سىزدە سۈت بېزى چوڭىيىپ كېتىش ئەھۋالى بولسا ھەمدە دائىم باش ئاغرىش، داۋاملىق بويۇن ياكى مۈرە ئاغرىش، ئۇيۇشۇش ياكى سانجىپ ئاغرىش، قاتتىق خورەك تارتىش ياكى كۈندۈزى قاتتىق چارچاش ئالامەتلىرى كۆرۈلسە، بارلىق ئالامەتلەر توغرىسىدا دوختۇرىڭىز بىلەن مەسلىھەتلىشىشىڭىز ئىنتايىن مۇھىم.
تولۇق بىر قېتىملىق باھالاش سىزنىڭ سۈت بېزى كىچىكلىتىش ئوپېراتسىيەسى ياكى باشقا داۋالاش ئۇسۇللىرىغا ئېھتىياجلىق ياكى ئەمەسلىكىڭىزنى بېكىتىشىڭىزگە ياردەم بېرىدۇ.
تېببىي خادىملار سىزنىڭ ئاغرىقىڭىزنى پەسەيتىش ئۈچۈن تېخىمۇ ياخشى تىرەيدىغان كۆكرەك زاكىسى، فىزىكىلىق داۋالاش ياكى باشقا ئاغرىق پەسەيتىش دورىلىرىنى تەۋسىيە قىلىشى مۇمكىن.
روس: «راھەتلىكىڭىز ۋە ساغلاملىقىڭىزنى ياخشىلاشتىكى ئەڭ مۇھىم قەدەم، ئۆزىڭىزگە ماس كېلىدىغان كۆكرەك زاكىسىغا ئېرىشىشتۇر» دېدى.
«خاس كۆكرەك زاكىسى دۇكانلىرىدا، كۆكرىكى چوڭ ئاياللار ئۈچۈن كۈندىلىك تۇرمۇشتا ۋە چېنىقىشتا كىيىشكە ماس كېلىدىغان، سىملىق ياكى سىمسىز، كۆكرەكنى تولۇق ئورايدىغان ۋە ياخشى تىرەيدىغان كۆكرەك زاكىلىرى بار.»
روس مۇۋاپىق كۆكرەك تىرىكىنىڭ دائىملىق بەدەن چېنىقتۇرۇش پائالىيەتلىرى ئۈچۈن مۇھىملىقىنى، بۇنىڭ بولسا سېمىزلىك، دىئابېت ۋە يۈرەك كېسىلى قاتارلىق باشقا ساغلاملىق مەسىلىلىرىگە تاقابىل تۇرۇشتىكى بىرىنچى سېپىل ئىكەنلىكىنى تەكىتلىدى.
ئۇ كۆكرەكنىڭ زىيادە لىڭشىشى ۋە بىئاراملىقنىڭ ئالدىنى ئېلىش ئۈچۈن، چوڭ كۆكرەكلەرگە تېخىمۇ ماس كېلىدىغان تۆۋەندىكىدەك ھەرىكەتلەرنى تەۋسىيە قىلدى:
روس: «بەدەننىڭ يۇقىرى قىسمى ۋە مەركىزىي قىسمىغا مەركەزلەشكەن كۈچ مەشىقلىرىمۇ پايدىلىقتۇر» دېدى. «زىيادە تەرلەش ۋە نەملىك يىغىلىپ قېلىشنىڭ ئالدىنى ئېلىش ئۈچۈن، راھەت، ھاۋا ئۆتۈشى ياخشى بولغان ۋە نەملىكنى تېز قۇرۇتىدىغان مەشىق كىيىملىرىنى تاللاڭ.»
ئاخىرىدا روس ئومۇمىي ساغلاملىق ۋە ئۇزۇن ئۆمۈر كۆرۈشكە كاپالەتلىك قىلىش ئۈچۈن، ساغلام بەدەن ئېغىرلىقىنى ساقلاش ھەمدە تەڭپۇڭ بولغان، ئۆسۈملۈك مەنبەلىك يېمەكلىكلەر ئاساس قىلىنغان يېمەك-ئىچمەك ئادىتىنى يېتىلدۈرۈش ھەققىدە تەكلىپ بەردى.
مەنبە: Healthline | Fri, 25 Sep 2026 07:08